Za blisko, żeby zobaczyć, za daleko, żeby dotknąć

„Za blisko, żeby zobaczyć, za daleko, żeby dotknąć. O nudzie i zabawie.”
Wystawa Ewy Skakun i Zuzanny Witczak

„Nuda jest potrzebym dyskomfortem.” — Ewa Skakun
„Zabawa to prywatny odpowiednik sukcesu.” — Zuzanna Witczak

Wystawa opowiada o zagadnieniach nudy i zabawy, dla których tłem staje się przestrzeń miejska. Duet artystek, wychodząc od wzajemnych pytań, przygląda się tym dwóm, uznawanym za przeciwstawne pojęciom, tworząc sytuację, w której można doświadczać ich jednocześnie. O wyjątkowości wystawy decyduje nie tylko odmienność podejść artystek, lecz także proces wzajemnego uczenia się — czym jest nuda, a czym zabawa.

Jak mówi Ewa, „Nie ma zabawy, bez nudy” i tym samym wskazuje, że doświadczenie nudzenia się, nie jest w jej oczach stanem dalece odmiennym od poczucia, jakiego doświadczamy przy zabawie. W instalacji wykorzystane są motywy przywodzące na myśl środki transportu miejskiego, jako tej przestrzeni, w której najczęściej konfrontujemy się ze znudzeniem. Monotonny, powtarzalny krajobraz w drodze komunikacją miejską, często zastepowany jest obrazem z naszych telefonów, gdy do końca naszej drogi konsumujemy treści z mediów społecznościowych. Uważność na otoczenie, zastępujemy szybką rozrywką i tak mija czas.

Według Ewy obecność technologii potęguje deficyty uwagi, rozpraszając i stresując, podczas gdy to właśnie moment drogi w stanie znudzenia, a być może nawet dyskomfortu, jest etapem niezbędnym, który zapewnia czas na refleksję. Jednocześnie to właśnie z nudy rodzi się chęć do działania. Artystka poprzez kompozycje wykonane na tkaninie zaprasza do doświadczenia wizualnego wyciszenia, w którym obserwacja i zatrzymanie stają się głównymi osiami odbioru. 

Zuzanna prezentuje odmienne podejście, skupiając się na przestrzeni miejskiej jako miejscu wspólnej egzystencji, które nie zawsze odpowiada naszym potrzebom — szczególnie tym związanym z zabawą. Przebywając w przestrzeniach publicznych, rzadko wychodzimy poza utrwalone schematy ich użytkowania. Wykonanie nietypowego gestu lub działania, często blokowane jest przez poczucie wstydu i obawę przed oceną. W rezultacie pozostajemy w bezpiecznym, przewidywalnym porządku.

Na wystawie to deskorolka staje się narzędziem pozwalającym odnaleźć się w przestrzeni miasta i wykreować ją na nowo. Prowadząc odbiorcę przez tor przeszkód, Zuzanna traktuje nudę jako punkt wyjścia do zabawy i aktywności fizycznej. Według artystki, zabawa jest prywatnym odpowiednikiem sukcesu, który definiuje jako zjawisko jednoznaczenie społeczne, podczas gdy zabawa jest tylko jej prywatnym doświadczeniem. 

Artystki wskazują, że nuda i zabawa bywają czasem zbyt blisko, by je dostrzec i zbyt daleko, by je uchwycić. Podobnie bywa z naszymi własnymi potrzebami — niekiedy pozostają niewidoczne, choć są na wyciągnięcie ręki. Czasem tak trudno jest nam odnaleźć chęć do zabawy, gdy zwyczajnie brakuje nam na nią czasu. jednak to właśnie moment czystej radości i niezobowiązującego działania może zapewnić codzienny reset, wyrywający z rutyny.

Czy nuda, bądź zabawa mogą istnieć jako doświadczenie zbiorowe? Czy wszystkim z nas jest potrzebna zabawa? A może czasem lubimy się nudzić? Odpowiedzi na niektóre z tych pytań, dostarczy nam wystawa Ewy i Zuzanny — jeśli tylko wyjdziemy ze schematu biernego oglądania i zdecydujemy się na aktywne uczestnictwo. 

autorka tekstu: Zuzanna Grochowska